POLSKA, KRZESZÓW
ZESPÓŁ OPACTWA CYSTERSÓW
INFORMACJE DLA TURYSTÓW
HISTORIA OPACTWA W KRZESZOWIE



Historia Krzeszowa sięga 1242 roku, kiedy to w Krzeszowie osiedlili się benedyktyni z czeskich Opatovic. Stało się tak dzięki księżnej Annie, wdowie po poległym w bitwie pod Legnicą Henryku Pobożnym. Księżna realizując wolę nieżyjącego męża ustanowiła fundację, która określała miejsce lokowania klasztoru i dobra do niego przyległe. Jednak benedyktyni, teren ten, już w 1289 roku odstępują księciu świdnickiemu Bolkowi I. Książę jednak uznając wcześniejsze, potwierdzone przez papieża, nadania na rzecz kościoła postanowił, że miejscu tym będą żyli i pracowali cystersi. Przybyli do Krzeszowa cystersi obiecali swojemu dobroczyńcy, że on i jego następcy, będą chowani w świątyni.

Do dzisiaj nie ma pewności czy pierwszy klasztor powstał w samym Krzeszowie czy też w położonym nieopodal w Krzeszówku. Jedno jest pewne. Zakonny konwent rozwijał się dynamicznie. Za sprawą cystersów wokół klasztoru powstały wsie: Krzeszów, Krzeszówek, Czadrów, Czadrówek, Lipienica oraz Borówno. Wokół klasztoru koncentruje się lokalne życie gospodarcze. Dzięki cystersom rozwija się handel i rzemiosło. Gospodarka rolna osiąga najwyższy poziom. Około roku 1400 klasztor ma w posiadaniu już 42 wsie i 2 miasta. Oprócz ośrodka religijnego staje się centrum administracyjnym. Promieniuje na cały region. Dynamiczny rozwój klasztoru przerywa najazd husycki w 1426 roku. Husyci niszczą okoliczne wioski. Nie oszczędzają także klasztoru. Zniszczony zostaje nie tylko ważny dla Śląska ośrodek kultu religijnego, ale także cały, ważny dla regionu, organizm administracyjno – gospodarczy, który na blisko sto lat przestaje pełnić swoją rolę. Odbudowa zgromadzenia krzeszowskiego następuje dopiero ok. 1520 roku. Nie bez znaczenia było wsparcie jakie konwentowi udzieliła stolica apostolska. W 1547 roku papież Paweł III nadał tutejszym opatom prawo do używania infuły i insygniów biskupich, co znacznie podniosło rangę tego miejsca. Powoli klasztor odzyskuje utracone dobra, i na powrót staje się centrum religijnym i gospodarczym. „Złoty wiek” Krzeszowa nastaje w 1660 roku wraz z objęciem funkcji opata przez Bernarda Rosa. Dokonuje on renowacji klasztoru oraz kościoła, buduje nowy kościół pw św. Józefa, wznosi 33 stacje Kalwarii, kaplicę betlejemską. W 1686 roku buduje kaplicę św. Anny na wzgórzu opodal Krzeszowa. Opat Rosa był wielkim mecenasem kultury i sztuki. Dzięki niemu Krzeszów staje się miejscem gdzie spotykają się najwybitniejsi budowniczowie i artyści tamtej epoki. To właśnie dzięki temu opatowi w Krzeszowie pojawia się Michael Willman, najwybitniejszy malarz na Śląsku swoich czasów zwany przez potomnych śląskim Rembrantem. Ale Rosa nie koncentruje się tylko na rozbudowie klasztoru. Dba też o życie duchowe. PowOŁUje do życia Bractwo świętego Józefa. Sprawia, że właśnie Krzeszów staje się centrum kontrreformacji promieniującym nie tylko na cały Śląsk, ale także na Czechy i pOŁUdniowe Niemcy. Na szczęście dla Krzeszowa dzieło Rosa godnie kontynuuje jego następca. Drewniane kaplice Drogi Krzyżowej zastępuje murowanymi, buduje kaplice przydrożne ku czci św. Anny, które można, podróżując po okolicach Krzeszowa, podziwiać do dzisiaj.

Rozkwit Krzeszowa trwa. W 1728 roku na polecenie opata Innocentego Fritscha rozpoczęto rozbiórkę starego kościoła i rozpoczęto budowę nowego barokowego kościoła św. Marii wraz z przylegającym mauzoleum oraz klasztorem. Zbudowany został również dom opata. Jednak już w 12 lat później wraz z przyłączeniem Śląska do Prus czasy świetności klasztoru zaczynają się kończyć. W 1810 roku król pruski Fryderyk III wydaje edykt, na mocy którego opactwo krzeszowski przestaje istnieć. Zakonnicy muszą opuścić swój konwent, a cały majątek przepada na rzecz państwa pruskiego. Na szczęście świątynie i zabudowania klasztorne, chociaż tracą na znaczeniu jako ośrodki kultu religijnego, są pod opieką konserwatorów, co uchroniło cały zabytkowy kompleks od kompletnej ruiny. Stan ten trwał do 1924 roku. Wtedy to do Krzeszowa po wielu wiekach nieobecności wrócili benedyktyni, którzy na powrót zakładają swoje opactwo. To dzięki ich pracy całemu kompleksowi udaje się odzyskać świetność. Benedyktyni, zgodnie ze swoimi zwyczajami dużo uwagi poświęcają także dokumentowaniu i opisywaniu historii tego miejsca i dokonań cystersów. W 1940 roku cały majątek klasztoru został przejęty przez III Rzeszę. W budynkach klasztornych zorganizowano miejsce internowania dla śląskich żydów. Budynki, w których przez wieki żyli zakonnicy wykorzystywane były także jako obóz przejściowy dla jeńców wojennych.

Po II wojnie, w 1946 roku, w klasztorze osiedliły się siostry benedyktynki ze Lwowa. Natomiast począwszy od roku 1970 probostwem zawiadują polscy cystersi. Dla historii Krzeszowa niezwykle ważne były dwa wydarzenia. W 1997 roku, podczas pielgrzymki do ojczyzny papież Jan Paweł II koronował obraz Matki Bożej Łaskawej. W 1998 roku ojciec święty podniósł świątynię w Krzeszowie do godności Bazyliki Mniejszej. Obecnie Krzeszów pełni rolą głównego sanktuarium Diecezji Legnickiej.