MSZE  ŚWIĘTE

 

niedziele i święta

7:30, 10:00, 12:00, 17:00

w tygodniu
7:00 12:00 18:00 (1V-31X) 
7:00, 17:00 (1XI-30IV)

Licznik odwiedzin

DzisiajDzisiaj2337
WczorajWczoraj3011
WszystkieWszystkie3930980

Dla Krwiodawców

Partnerzy Sanktuarium

Fundacja KGHM

 Powrót do strony głównej

 Znalezione obrazy dla zapytania psb mrówka logo

Podobny obraz

Bazylikę rozświetla

W Krzeszowie statystycznie jeden obraz Michaela Willmanna przypada na 25 mieszkańców. Istna klęska urodzaju, bo tak dużego nasycenia malarstwem tego artysty ze świecą szukać nie tylko w Polsce, ale i w Europie (Przed wojną mógł skutecznie konkurować tylko Lubiąż). W dowolnym innym miejscu wiadomość o identyfikacji nieznanego wcześniej dzieła mistrza z Lubiąża rozpaliła by nie tylko historyków sztuki, ale i każdego, kto choć w niewielkim stopniu interesuje się malarstwem. Ale nie w Krzeszowie, bo to … normalne. To jest właśnie krzeszowskie ,,przekleństwo” Willmanna. Ten obraz mógłby swoją niezwykła historią obdarzyć przynajmniej kilka innych płócien.

 

,,Biczowanie” – bo o nim mowa, po pracach konserwatorskich wróciło do krzeszowskiego muzeum. Wymiary płótna to 2.20 na 1.80 metra. Centrum obrazu zajmuje stojąca postać Chrystusa, którego dłonie z tyłu przywiązano do kolumny. Ciężar ciała wsparty jest na wyprostowanej, prawej nodze, a lewa jest ugięta w kolanie. Chrystus przepasany został białym perizonium. Oprawca po lewej ubrany jest w białą koszulę, okrywającą połowę klatki piersiowej, a biodra ma opasane szatą o intensywnej barwie zieleni. Bicz trzyma nad głową w prawej dłoni, w lewej ma rózgi. Oprawca po prawej jest ubrany podobnie, opasany czerwoną tkaniną, nosi spodnie brązowo - białe i wysokie buty. Oburącz trzyma bicz, zasłaniając połowę swojej twarzy. Karnacja obu jest zdecydowanie ciemniejsza od Chrystusa, który tworzy bielą swego ciała kontrast w centrum kompozycji. Tło brunatne, z ledwo dostrzegalnymi dyskutującymi postaciami malowanymi w odcieniach szarości.

Zapewne pierwotnie ,,Biczowanie” było przeznaczone do zespołu obrazów dla kalwarii krzeszowskiej. Impulsem do budowy kalwarii była pielgrzymka opata Bernarda Rosy do Włoch. W niedzielę, dnia 14 maja 1661r. opat pielgrzymował do 7 największych rzymskich kościołów, co symbolicznie łączono z elementami Jerozolimskiej Drogi Krzyżowej. Budowę zespołu kalwaryjskiego rozpoczęto w 1672 r., a prace trwały do 1681 r. Były to budowle drewniane i w konstrukcji fachwerkowej, które opat Dominik Geyer w latach 1703 - 1722 zamienił na trwałe, murowane kaplice. (Lutterotti 1928, s. 32 - 34.)

Historia wzorca ikonograficznego ,,Biczowania” jest interesująca. Przyjmuje się, że 6 obrazów do kalwarii namalował sam Willmann. Trzy znajdują się w Muzeum Narodowym w Warszawie - ,,Pierwszy upadek pod krzyżem”, ,,Spotkanie Chrystusa z niewiastami jerozolimskimi” i ,,Przybicie Chrystusa do krzyża”, a kolejne ,,Obnażenie Chrystusa z szat” w sali ślubów urzędu miejskiego w Ząbkowicach Śl. (Kozieł 2006, s. 169.) Prawdopodobnie dwa ostanie znajdują się w Krzeszowie - ,,Sąd Piłata nad Jezusem” na emporze kościoła p.w. św. Józefa i właśnie opisywane ,,Biczowanie”. Uznaje się, że wzorem dla tych obrazów były rysunki stworzone przez Willmanna specjalnie dla kalwarii. Zachował się willmannowski projekt ,,Biczowania” wykonany piórkiem i pędzlem w czarnym tuszu o wymiarach 125 na 82 mm, przechowywany w zbiorach graficznych Staatsgalerie Stuttgart (nr inw. C 3721)(Kozieł 2000, s. 244.) Rysując je, Willmann wzorował się na niderlandzkich grafikach, publikowanych w księgach pasyjnych. W ,,Biczowaniu” prototypem kompozycji kolumny i lewej postaci jednego z oprawców był miedzioryt Petera de Jode z tzw. Biblii Piscatora (Kozieł 2000, s. 152.) W 1682 r. rysunki Willmanna wykonali w technice miedziorytu Melchior Küsel, Georg Andreas Wolffgang, obaj z Augsburga i norymberczyk Johann Jacob von Sandrat. Zostały one opublikowane w ,,Schmarzhaffter Lieb und Creutz Weeg…”, czyli popularnie -,,Krzeszowskiej księdze pasyjnej”. Jej pierwsze wydanie miało miejsce w 1682 r. Badacze poruszają ważną kwestię: Czy obrazy kalwaryjskie powstawały na podstawie rysunków czy odwrotnie? (Kaulbach 2002, s. 47 - 48.) Ma to wpływ na dokładną datację obrazu, za którą obecnie przejmuje się około roku 1682. W księdze rachunkowej opactwa zachowała się wzmianka z 11 lipca 1678 r.: ,,Item pro 5 imag[inibus] p[ro] via cruenta 100 Rthl”, podobne wpisy są z 4 lutego 1680 r. (200 talarów), 27 czerwca 1681 r. (60 talarów) i 28 listopada 1682 r. (10 talarów). Uważa się jednak, że chodzi o rysunki Willmanna do księgi pasyjnej (Kozieł 2000, s. 139.).

Obraz Willmanna ,,Biczowanie” był przez krzeszowskich artystów często kopiowany. Na emporze kościoła p.w. św. Józefa znajduje się takowy obraz autorstwa Martina Leistritza. Georg Neunhertz namalował je w rozglifieniu okiennym bazyliki w kaplicy Krzyża św. Prawdopodobnie Bernard Krauze również stworzył takowe dzieło (obraz nie eksponowany; w zbiorach krzeszowskiego centrum rewaloryzacji opactwa). Poza Krzeszowem ,,Biczowanie” w tym typie ikonograficznym odnajdziemy m. in. na stallach henrykowskich czy na kielichu z 1731 r., autorstwa Martina Vogelhunda, przechowywanym w skarbcu kościoła p.w. Wniebowzięcia NMP w Nysie (Kozieł 2006, s. 210 - 211.). Niemalże identyczny obraz namalował Johann Liška w kościele p.w. Wniebowstąpienia Chrystusa w Jaszkotle (Kozieł 2013, s. 536.)

Zanim obraz zawisł na wystawie w muzeum, miał bardzo ,,niespokojną” historię. Zapewnie pierwotnie był obrazem o większym formacie, przeznaczonym do zawieszenia w pretorium Piłata. Być może został tam w jakiś sposób uszkodzony, więc dokonano jego ,,konserwacji” przez przycięcie do obecnych rozmiarów, a w pretorium zawisł zamiast niego obraz autorstwa Martina Leistritza. Następna pewna lokalizacja pochodzi dopiero z XX w., a płótno było przechowywane w kościele p.w. św. Józefa. Karty zabytków sugerują jego translokacje - z zakrystii lub z pomieszczeń nad nimi (1964 r.) do przedsionka świątyni (1994 r.). Już wtedy był w nieciekawym stanie. Po remoncie Domu Gościnnego Opata w 2002 r. został do niego przeniesiony i zabezpieczony na jednym z korytarzy. W 2013 r. rozpoczęły się prace nad powstaniem w tymże budynku muzeum i przygotowaniem wystawy, na której miało zawisnąć ,,Biczowanie”. Mimo złego stanu zauważalna była jego wysoka klasa artystyczna, były też przypuszczenia, że to własnoręczne dzieło Willmanna. Przed otwarciem wystawy ujawniło się inne ,,przekleństwo” tego płótna. Panie konserwatorki zauważyły nalot grzyba, który mógłby być zagrożeniem dla życia ludzkiego. Doraźnie obraz musiał zostać poddany odgrzybianiu, aby bezpiecznie prezentować go zwiedzającym. W tym roku, dzięki dotacji Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego, poddano ,,Biczowanie” gruntownej konserwacji.

Gdy wrócił w tym tygodniu po pracach konserwacyjnych nie było wątpliwości - jest to własnoręczne płótno Willmanna. Doszło jednak do sensacyjnego odkrycia. Prawdopodobnie w tle, za postacią jednego z oprawców, znajduje się kryptoportret Michaela Willmanna. Jest on widoczny wyłącznie w dobrym oświetleniu i nie istniała możliwość, żeby dostrzec go przed konserwacją. Takie ukrycie jest bliźniaczo podobne do casusu portretu opata Arnolda Freibergera na obrazie Willmanna ,,Męczeństwo św. Pawła” (Potocka 2002, s. 63.). Czy rzeczywiście mamy do czynienia z kryptoportretem, rozwikłają dalsze badania. Jest to możliwe dzięki zachowaniu się ciała artysty i kilku stwierdzonym portretom (Kozieł 2013, s. 32 - 39.).

Krzeszów pełen jest ukrytych skarbów. Ten obraz w sposób niezwykły udawania, że czasami zapomniane, zabrudzone płótno może być cenniejsze od złotych i srebrnych monet. ,,Biczowanie” można oglądać na wystawie w muzeum opactwa. Jest ono dostępne w ramach trasy rozszerzonej lub po uzgodnieniu w Obsłudze Pielgrzyma.

K.M.

 

Literatura:

Kaulbach 2002 - H. Kaulbach, Einige Fragen zur Geschichte der Zeichnungen Michael Willmanns für das Grüssauer Passionsbuch, [w:] ,,Willmann i inni“, [red.] A. Kozieł, B. Lejman, Wrocław 2002, s. 44 - 51.

Kozieł 2000 - A. Kozieł, Rysunki Michaela Willmanna, Wrocław 2000.

Kozieł 2006 - A. Kozieł, Angelus Silesius, Bernhard Rosa i Michael Willmann, czyli sztuka i mistyka na Śląsku w czasach baroku, Wrocław 2006.

Kozieł 2013 - A. Kozieł, Michael Willmann i jego malarska pracownia, Wrocław 2013.

Lutterotti 1928 - N. Lutterotti, Vom unbekannten Grüssau. Heilige Zeiten und Orte, Grüssau 1928.

Potocka 2002 - A. Potocka, Technika i technologia wykonania cyklu obrazów Męczeństwa Apostołów Michaela Willmanna na przykładzie konserwacji Męczeństwa św. Pawła i Męczeństwa św. Piotra w kościele pw. św. Stanisława Kostki w Warszawie, [w:] ,,Willmann i inni“, [red.] A. Kozieł, B. Lejman, Wrocław 2002, s. 57 – 65.

OBSŁUGA  PIELGRZYMA

 

maj - październik
9:00 - 18:00

listopad - kwiecień
9:00 - 15:00

 

+48 75 742 32 79

Für den Touristen


Trasa rozszerzona


Oferta dla szkół

Partnerzy Instytucjonalni